Niewątpliwie wśród czynności badacza znaleźć można takie, które za­stosowanie komputera upraszcza. Należą do nich obliczenia statystyczne. Czy jednak me można ich wykonać bez komputera? Nawet najbardziej wysublimowana analiza statystyczna może być przeprowadzona przy po­mocy kalkulatora, a nawet jak twierdzi L. R. Gay3« nigdy me powinna być wykonywana przy użyciu komputera, jeśli choc raz nie została przepro­wadzona odręcznie. Jedynie tym sposobem badacz będzie mógł ocenic czy rzeczywiście rozumie powody użycia określonej miary statystycznej, po­znać sposób jej „fizycznego wyliczenia i dostrzec zależności, służące poprawnej interpretacji wyników. Jeśli nawet powyższe twierdzenie nie jest do końca oczywiste (rozumienie metody statystycznej nie jest jednoznaczne ze zdobyciem umiejętności rachowania), to słuszna wydaje się inna uwa­ga – samodzielne wykonanie obliczeń statystycznych na kilku zbiorach danych pozwala efektywniej wykorzystać komputer w kolejno podej­mowanych analizach danych liczbowych.

Zaawansowane technologie komputerowe teleko­munikacyjne wykorzystywane są również coraz częściej w krajach wyso­ko rozwiniętych, upatrujących w edukacyjnych zastosowaniach nowo­czesnych technologi i możliwości podniesienia atrakcyjności procesu nauczania-uczenia się, zwiększenia efektywności kształcenia (także usta­wicznego), upowszechnienia zgromadzonych zasobów informacyjnych itd. Zdaniem Wł. P. Zaczyńskiego – optymalne wykorzystanie komputera w procesie kształcenia zależne jest od respektowania zasad nauczania, sta­nowiących „układ zdań odzwierciedlających prawidłowości procesu dydaktycznego na poziomie praktycznych działań nauczycielskich. Urzeczywistnianie postulatów metodycznych, zawartych w zasadach kszta­łcenia, analizować można co najmniej na trzech płaszczyznach.   w odniesieniu do konstrukcji edukacyjnych programów kompu­terowych;  w stosunku do warunków poprawności dydaktycznej wykorzystania komputera na lekcji;    w zakresie ułatwień, bądź pełniejszej realizacji zasad dydaktycznychprzez zastosowanie komputera.

Dzięki owej własności, komputer pozwala odzyskać czas, prze­znaczony na nie zawsze skuteczną kontrolę wiedzy i umiejętności uczniów przez nauczyciela oraz oparte na często nietrafnej diagnozie, utrwalanie nowego materiału. W ten sposób komputer umożliwia zastąpienie wy­rywkowej, łańcuchowej kontroli, np. odmiennym intelektualnie i emocjo­nalnie – rozwiązywaniem problemów. Ważne wydaje się również dostrzeżenie roli komputera w koiygowaniu zakłóceń informacyjnych, pojawiających się w tradycyjnym procesie kształcenia na linii nauczyciel-uczeń. Tylko przy spełnieniu powyższych warunków nauczyciel jest w stanie kontrolować szumy informacyjne, eliminować je lub wprowadzać: inten­cjonalnie w ramach celowych zabiegów metodycznych. Rownoczesm pomiędzy szumem i informacją mogą wystąpić następujące relacje.

  1. Kontrola – celowy proces sprawdzania wyników działania pe­dagogicznego i uzyskiwania informacji dla poprawnej diagnozy sta­nu, przez to działanie wywołanego.ocena – orzekanie o wartości, czyli wartościowanie na podstawie przyjętej skali wartości, ujawnionych w wyniku kontroli osiągnięć szkolnych uczniów. Przy czym punktem odniesienia tak rozumiane­go wartościowania jest zaakceptowany system celów kształcenia i wychowania oraz treści nauczania.Stopień-jest zobiektywizowanym wynikiem oceny i jako taki może przybierać różną postać w notacji cyfrowej, graficznej, słownej lub mieszanej.Niezależnie od sposobu definiowania pojęć: kontrola, ocena i stopień, komputer jest narzędziem umożliwiającym diagnozę wiedzy i umiejętno­ści psychomotorycznych (testy) jednej osoby, dowolnej grupy (grup) jak również szybką analizę statystyczną uzyskanych danych.

O ile jeszcze można zgodzie się z uproszczonym podziałem komputerów na sta- cjoname i przenośne, to co najmniej dziwne wydaje się wyodrębnienie takich elementów komputerów stacjonarnych jak: dyskietki, twardy dysk, skaner czy mysz (w przenośnych jedynie dyskietki i twardy dysk) z pomi­nięciem innych. Wystarczyło przecież podzielić wspomniany zbiór na noś­niki informacji, urządzenia służące ich odczytywaniu oraz zapisywaniu. Jednocześnie wprowadzona równoważność kategorii „skaner” z „rysunek” czy „film jest znaczeniowo błędna. Z drugiej zaś strony „techniczne środki służące ekspozycji środków dydaktycznych” — posługując się terminolo­gią W. Grynienko i Z. Załochy – obejmują komputery stacjonarne (tj. Commodore 800, Atari, IBM PC 486 oraz AT 386 SX-25 i Atari), jak rów­nież przenośne (Note-Book Sharp PC-6220).

Wreszcie dokonano analizy po­trzeb, konieczności i korzyści zarazem, płynących z zastosowania środ­ków dydaktycznych w świetle istniejących teorii dydaktycznych. Zwrócenie uwagi na osobowość ucznia i związane z tym przechodzenie od przedmio­towego do podmiotowego jego traktowania, spowodowało podjęcie przez Wł. P. Zaczyńskiego złożonej problematyki roli przeżyć emocjonalnych i metodycznych implikacji stosowania środków dydaktycznych w aspek­cie teorii wielostronnego kształcenia W. Okonia.Obecnie uważa się, że przedmioty oddziałujące sensoryczme na wzrok, słuch i dotyk, a ułatwiające uczniom bezpośrednie lub pośrednie poznanie rzeczywistości, są nieodzownym składnikiem procesu dydaktyczno-wycho­wawczego.”? Przedmioty te, czy to naturalne, czy ich zastępniki słowne, symboliczne lub modelowe, zwykło się nazywać środkami dydaktyczny­mi. Należy do nich także komputer.

Stosunek wielu nauczycieli do komputera przypomina nieco starą przy­powieść o sześciu ślepcach, którzy dotykając słonia w różnych miejscach wierzy/i, że mają do czynienia z liną, kocem, włócznią, wężem, drzewem i ścianą.    Komputer może być naukowym laboratorium, urządzeniem mstruktażowym, środkiem wspomagającym: zarządzanie, administrowanie czy te­stowanie, bądź wreszcie maszyną do pisania lub liczenia. Wielość funkcji, które komputer może pełnić wynika z tej prostej przyczyny, iż urządzenie to z istoty swej jest wykonawcą zaprogramowanych działań na informacji(słownej, cyfrowej, dźwiękowej, obrazowej itd.). ;Celowo użyłem tu sformułowania „urządzeniem instruktażowym , tj. przekazującym informacje, udzielającym wskazówek, objaśniającym.

Trzecia koncepcja zakłada, że podmiotowość poddaje się badaniu empi­rycznemu, jako rezultat rzeczywistych, wewnętrznych zmian rozwojowych, dokonujących się w procesie uczenia się. Podmiotowość jest przeto wa­runkiem uczenia się, a równocześnie „staje się” jako wynik środowisko­wo determinowanego procesu wychowania.”Podmiotowe zorientowanie dydaktyki ogólnej wspiera myśl filozoficzna, psychologiczna i socjologiczna.Zdaniem P. Sztompki: „Pojęcie podmiotowości odgrywa znaczącą rolę w filozofii. W antropologii filozoficznej oznacza, jak się wydaje przeci­wieństwo reifikacji, uprzedmiotowienia jednostki i podjęte zostaje przez te kierunki, które akcentują wolność, kreatywność, dezalienację człowieka.

Absolwenci szkół średnich oraz techników, mają coraz szerszy wybór różnego rodzaju kierunków studiów, zwłaszcza, że oferowane są im studia zarówno humanistyczne, jak i techniczne. Psychologia, europeistyka, dziennikarstwo – to tylko kilka kierunków, które cieszą się największym zainteresowaniem młodych osób. Obok nich jednak coraz częściej mówi się także o informatyce, kierunku bardziej techniczno – matematycznym, który wybierany jest jednak zarówno przez młodych mężczyzn, jak i przez kobiety. Z całą pewnością młode osoby doskonale zdają sobie sprawę z tego, że informatyka jest bardzo przyszłościowym kierunkiem studiów, zwłaszcza, że już teraz wiele osób może znaleźć po tym kierunku pracę. Informatyka jest dziedziną, która nie kształci już tylko i wyłącznie informatyków w ogólnym tego słowa znaczeniu, coraz częściej bowiem można kształcić się w określonym kierunku. Decydując się na studia na tym kierunku, można zatem zostać między innymi programistą, grafikiem komputerowym, administratorem sieciowym czy nawet inżynierem oprogramowania. Możliwości jest więc naprawdę wiele.

GOM Video Converter 1.1.0.48 jest przykładem udanego programu, którego zadaniem jest edycja i konwertowanie plików muzycznych oraz filmowych.Powodem dla którego w ogóle pliki się konwertuje, jest brak zgodności wielu z nich i nieodczytywanie plików o formatach konkurencyjnych na różnych odtwarzaczach. Dzięki GOM Video Converter 1.1.0.48 problem ten znika, bowiem aplikacja może pracować wśród kilkunastu rozszerzeń. Są one najczęściej stosowane w przenośnych odtwarzaczach, konsolach do gier czy nowoczesnych telefonach komórkowych,Autorzy programu zaopatrzyli go również w wiele opcji edytowania powstałych w taki sposób plików. Należą do nich na przykład edycja jakości obrazu czy dźwięku, długość trwania oraz wielkość pliku wyjściowego. Poza tym przydatną funkcją jest możliwość konwersji tylko części utworu lub dołączania do video własnego menu, napisu czy logo.GOM Video Converter 1.1.0.48 może być definiowany zarówno dla osób zaawansowanych w tego rodzaju obróbce plików, ze względu na bogate wyposażenie aplikacji, jak i dla początkujących użytkowników. Ci ostatni szczególnie docenią łatwość obsługi i przejrzystość menu, która bezproblemowo przeprowadzi użytkownika przez cały proces konwersji i edycji.

Po kilku latach burzliwego rozwoju sieci teleinformatyczne’ umożli­wiają korzystanie z:dziedzinowych systemów informacj i, jak EUDISED(europejski system dokumentacji i informacji w zakresie oświaty), systemów wielodziedzinowych, jak francuskie: FRAN­CIS (nauki społeczne i humanistyczne) oraz PASCAL (nauki ścisłe);   zautomatyzowanych katalogów centralnych, jak: RL1N (Research Libraries Information Network, centrum systemu Biblioteki Uniwersytetu Stanford w Kalifornii, obejmującego biblio­teki zachodniego wybrzeża USA).54Powyższe uwagi były niezbędne dla zarysowania rodzących się glo­balnych systemów informacji bibliotecznej, z którymi coraz częściej ma do czynienia pracownik biblioteki i współczesny czytelnik. Jeśli postawi­libyśmy pytanie „czy i jak komputer zmienia tradycyjną pracę biblioteka­rza?” musielibyśmy odpowiedzieć, że otwiera zupełnie nowe perspekty­wy w zakresie rejestracji zbiorów i korzystania z odległych, elektronicznych bibliotek.


 

Jak pisał B. Siemieniecki- upowszechnienie narzędzi informatyki w życiu społecznym ma swoje określone konsekwencje edukacyjne. Kom­puter jawi się nie tylko jako środek dydaktyczny, użyteczny w realizacji kształcenia równoległego, ale jest też potężnym środkiem wsparcia inte­lektualnego człowieka w podejmowanych przez niego badaniach nauko­wych. Pod koniec lat siedemdziesiątych UNESCO uruchomiło program pn. UNISYST (Unesco Information System), mający doprowadzić do koordy­nacji poczynań narodowych i międzynarodowych, zmierzających do utwo­rzenia i funkcjonowania globalnej sieci wymiany informacji, a także po­wołania światowych systemów informacji.W efekcie regionalnej współpracy uruchomiono pierwsze sieci infor­macyjne, jak EURONET-DIANE (europejska sieć zautomatyzowanych ośrodków informacji naukowej z dostępem do faktograficznych i biblio­graficznych baz danych) oraz NOSP (system informacji Karolińska Insti-tute w zakresie medycyny).

Dzięki gro­madzeniu faktów naukowych, przez które rozumie się zaobserwowane zdarzenia, opisane z uwzględnieniem czasu i miejsca wystąpienia – jed­nostkowa wiedza, zdobyta w trakcie realizacji procesu badawczego staje się ogólnodostępna i podlegać może intersubiektywnej sprawdzalności. O  tym, że komputer okazuje się nad wyraz przydatnym narzędziem edycyj­nym, że spełnia tę funkcję znacznie lepiej od tradycyjnej maszyny do pi­sania, nie trzeba przekonywać nikogo, kto choć raz spróbował pracować z wykorzystaniem edytora tekstu. Oprócz podstawowych typów działań, jak wstawianie lub usuwanie znaków, słów, akapitów, czy dowolnych blo­ków tekstu, programy edytorskie umożliwiają automatyzację prac nad tek­stem (sprawdzanie, przeszukiwanie, poprawianie, zamienianie), a praca z nimi przypomina raczej zapisywanie luźnych kartek, które można dowol­nie sklejać i powielać w całości lub fragmentach, aniżeli tradycyjne maszy­nopisanie.

Jednak dla pedagoga, ana­lizującego wyniki swych badań, wystarczający może okazać się program „Quick Statistica” – zawierający bogaty zestaw statystyk podstawowych oraz możliwości graficzne i analityczne pakietu „Statistica”, a nawet po­wszechnie używany „Microsoft Word ze swymi opcjami tworzenia wy­kresów (Graph), tabel (Table), rysowania (Draw), bądź zapisywania skom­plikowanych wzorów czy równań matematycznych (Eąuation).Wspomniany „Microsoft Word” służy znacznie lepiej edycji tekstów, niż tabelarycznej czy graficznej prezentacji  danych liczbowych. Toteż wykorzystywany jest zwykle do zapisu wyników badań.Zdaniem Wł. Zaczyńskiego opis stanowi nieodzowny, końcowy etap badania naukowego. Dochowanie metodologicznego wymogu dokumen­towania badań ma uzasadnienie przedmiotowe i podmiotowe.

Z punktu widzenia badań naukowych znacznie bardziej interesujący od pomiaru wydaje się problem gromadzenia danych empirycznych, ich ana­lizy statystycznej oraz zapisu. Żadne inne urządzenie techniczne nie jest tak predystynowane do magazynowania wyników badań jak komputer. Owa przydatność bierze się ze szczególnej cechy komputera – to jest zdolności do przechowywania i przetwarzania znacznej liczby danych tekstowych, graficznych, a w ostatnich latach (w związku z jakościowym podwyższa­niem standardów multimedialnych) – także dźwięku i ruchomego obrazu.Istnieje liczne, mniej lub bardziej zaawansowane jakościowo oprogra­mowanie, umożliwiające obróbkę statystyczną danych liczbowych. Nale­ży do nich np. „Statistica” – kompletny pakiet do analizy danych, zawie­rający olbrzymi zestaw procedur statystycznych,’« tabel i setki wykresów, włącznie z narzędziami do tworzenia nowych.