Po kilku latach burzliwego rozwoju sieci teleinformatyczne’ umożli­wiają korzystanie z:dziedzinowych systemów informacj i, jak EUDISED(europejski system dokumentacji i informacji w zakresie oświaty), systemów wielodziedzinowych, jak francuskie: FRAN­CIS (nauki społeczne i humanistyczne) oraz PASCAL (nauki ścisłe);   zautomatyzowanych katalogów centralnych, jak: RL1N (Research Libraries Information Network, centrum systemu Biblioteki Uniwersytetu Stanford w Kalifornii, obejmującego biblio­teki zachodniego wybrzeża USA).54Powyższe uwagi były niezbędne dla zarysowania rodzących się glo­balnych systemów informacji bibliotecznej, z którymi coraz częściej ma do czynienia pracownik biblioteki i współczesny czytelnik. Jeśli postawi­libyśmy pytanie „czy i jak komputer zmienia tradycyjną pracę biblioteka­rza?” musielibyśmy odpowiedzieć, że otwiera zupełnie nowe perspekty­wy w zakresie rejestracji zbiorów i korzystania z odległych, elektronicznych bibliotek.


 

Jak pisał B. Siemieniecki- upowszechnienie narzędzi informatyki w życiu społecznym ma swoje określone konsekwencje edukacyjne. Kom­puter jawi się nie tylko jako środek dydaktyczny, użyteczny w realizacji kształcenia równoległego, ale jest też potężnym środkiem wsparcia inte­lektualnego człowieka w podejmowanych przez niego badaniach nauko­wych. Pod koniec lat siedemdziesiątych UNESCO uruchomiło program pn. UNISYST (Unesco Information System), mający doprowadzić do koordy­nacji poczynań narodowych i międzynarodowych, zmierzających do utwo­rzenia i funkcjonowania globalnej sieci wymiany informacji, a także po­wołania światowych systemów informacji.W efekcie regionalnej współpracy uruchomiono pierwsze sieci infor­macyjne, jak EURONET-DIANE (europejska sieć zautomatyzowanych ośrodków informacji naukowej z dostępem do faktograficznych i biblio­graficznych baz danych) oraz NOSP (system informacji Karolińska Insti-tute w zakresie medycyny).

Dzięki gro­madzeniu faktów naukowych, przez które rozumie się zaobserwowane zdarzenia, opisane z uwzględnieniem czasu i miejsca wystąpienia – jed­nostkowa wiedza, zdobyta w trakcie realizacji procesu badawczego staje się ogólnodostępna i podlegać może intersubiektywnej sprawdzalności. O  tym, że komputer okazuje się nad wyraz przydatnym narzędziem edycyj­nym, że spełnia tę funkcję znacznie lepiej od tradycyjnej maszyny do pi­sania, nie trzeba przekonywać nikogo, kto choć raz spróbował pracować z wykorzystaniem edytora tekstu. Oprócz podstawowych typów działań, jak wstawianie lub usuwanie znaków, słów, akapitów, czy dowolnych blo­ków tekstu, programy edytorskie umożliwiają automatyzację prac nad tek­stem (sprawdzanie, przeszukiwanie, poprawianie, zamienianie), a praca z nimi przypomina raczej zapisywanie luźnych kartek, które można dowol­nie sklejać i powielać w całości lub fragmentach, aniżeli tradycyjne maszy­nopisanie.

Jednak dla pedagoga, ana­lizującego wyniki swych badań, wystarczający może okazać się program „Quick Statistica” – zawierający bogaty zestaw statystyk podstawowych oraz możliwości graficzne i analityczne pakietu „Statistica”, a nawet po­wszechnie używany „Microsoft Word ze swymi opcjami tworzenia wy­kresów (Graph), tabel (Table), rysowania (Draw), bądź zapisywania skom­plikowanych wzorów czy równań matematycznych (Eąuation).Wspomniany „Microsoft Word” służy znacznie lepiej edycji tekstów, niż tabelarycznej czy graficznej prezentacji  danych liczbowych. Toteż wykorzystywany jest zwykle do zapisu wyników badań.Zdaniem Wł. Zaczyńskiego opis stanowi nieodzowny, końcowy etap badania naukowego. Dochowanie metodologicznego wymogu dokumen­towania badań ma uzasadnienie przedmiotowe i podmiotowe.

  1. Równocześnie nauczyciel uzyska kontrolę prezentowanych przez siebie treści na sterowanej tablicy elektronicznej. Po formalnym wykładzie uczniowie będą mogli za­dawać pytania przez kanał audio.System tutorialny (ćwiczeniowy), przez bezpośrednie połącze­nie komputera należącego do nauczyciela z czterema komputerami uczniów. Ekran nauczycielskiego komputera będzie mógł reprezen­tować stację ucznia (wyświetlać aktualną zawartość ekranu ucznia), dzięki czemu nauczyciel będzie w stanie pomagać na bieżąco jed­nemu lub równocześnie czterem uczniom w trakcie ich pracy lub w miarę zgłaszanych potrzeb.Multimedialne konferencje na odległość dla małych grup uczestników, używających metaforycznej (wirtualnej) sali spotkań. Każdy uczestnik będzie miał nadto prywatną przestrzeń na własne dokumenty, które zależnie od potrzeb będzie mógł ujawnić w pu­blicznej, synchronicznej dyskusji. Proponuje się dwa kanały: dźwię­kowy i obrazowy – przeznaczone do transmisji danych tekstowych i graficznych.

Zaawansowane technologie komputerowe teleko­munikacyjne wykorzystywane są również coraz częściej w krajach wyso­ko rozwiniętych, upatrujących w edukacyjnych zastosowaniach nowo­czesnych technologi i możliwości podniesienia atrakcyjności procesu nauczania-uczenia się, zwiększenia efektywności kształcenia (także usta­wicznego), upowszechnienia zgromadzonych zasobów informacyjnych itd. Zdaniem Wł. P. Zaczyńskiego – optymalne wykorzystanie komputera w procesie kształcenia zależne jest od respektowania zasad nauczania, sta­nowiących „układ zdań odzwierciedlających prawidłowości procesu dydaktycznego na poziomie praktycznych działań nauczycielskich. Urzeczywistnianie postulatów metodycznych, zawartych w zasadach kszta­łcenia, analizować można co najmniej na trzech płaszczyznach.   w odniesieniu do konstrukcji edukacyjnych programów kompu­terowych;  w stosunku do warunków poprawności dydaktycznej wykorzystania komputera na lekcji;    w zakresie ułatwień, bądź pełniejszej realizacji zasad dydaktycznychprzez zastosowanie komputera.

  1. Kontrola – celowy proces sprawdzania wyników działania pe­dagogicznego i uzyskiwania informacji dla poprawnej diagnozy sta­nu, przez to działanie wywołanego.ocena – orzekanie o wartości, czyli wartościowanie na podstawie przyjętej skali wartości, ujawnionych w wyniku kontroli osiągnięć szkolnych uczniów. Przy czym punktem odniesienia tak rozumiane­go wartościowania jest zaakceptowany system celów kształcenia i wychowania oraz treści nauczania.Stopień-jest zobiektywizowanym wynikiem oceny i jako taki może przybierać różną postać w notacji cyfrowej, graficznej, słownej lub mieszanej.Niezależnie od sposobu definiowania pojęć: kontrola, ocena i stopień, komputer jest narzędziem umożliwiającym diagnozę wiedzy i umiejętno­ści psychomotorycznych (testy) jednej osoby, dowolnej grupy (grup) jak również szybką analizę statystyczną uzyskanych danych.

Nie można przecież zaprzeczyć temu, że maszyny uczące, repetycyjne, egzaminacyjne, treningowe i komputery (umieszczone w gru­pie urządzeń automatyzujących proces kształcenia) również oddziałują sen- sorycznie. Z drugiej zaś strony telewizja, bez względu na to czy progra­mowa, czy w obwodzie zamkniętym, nie może być traktowana jedynie jako techniczny środek wzrokowo-słuchowy, przy równoczesnym niedostrze­ganiu, że także ona automatyzuje nauczanie (jeśli systematyzacja zawiera taką kategorię).Prawdą jest, że E. Berezowskiemu udało się pokonać ujawniane wcze­śniej problemy ze znalezieniem innego niż sumaryczne kryterium klasy­fikacyjnego. Jednakże, choć do urządzeń automatyzujących nauczanie nie zalicza się już: podręczników i tekstów programowanych, szablonów, wzorników, kart perforowanych i maszyn dydaktycznych, a dla urządzeń fonicznych, sygnalizacyjnych, laboratoriów językowych itd. tworzy się ;       grupę tzw. urządzeń specjalnych, to problem znalezienia precyzyjnego i    kryterium różnicującego pozostaje otwarty

Stosunek wielu nauczycieli do komputera przypomina nieco starą przy­powieść o sześciu ślepcach, którzy dotykając słonia w różnych miejscach wierzy/i, że mają do czynienia z liną, kocem, włócznią, wężem, drzewem i ścianą.    Komputer może być naukowym laboratorium, urządzeniem mstruktażowym, środkiem wspomagającym: zarządzanie, administrowanie czy te­stowanie, bądź wreszcie maszyną do pisania lub liczenia. Wielość funkcji, które komputer może pełnić wynika z tej prostej przyczyny, iż urządzenie to z istoty swej jest wykonawcą zaprogramowanych działań na informacji(słownej, cyfrowej, dźwiękowej, obrazowej itd.). ;Celowo użyłem tu sformułowania „urządzeniem instruktażowym , tj. przekazującym informacje, udzielającym wskazówek, objaśniającym.

Zdarza się w życiu tak, że sprzęt, który posiadasz od wielu lat nagle odmawia całkowicie posłuszeństwa. Co w takim wypadku zrobić i jak przetrwać trudny kryzysowy moment naprawy. Nie będzie tajemnicą, że najlepiej uchronić się przed niemiłymi konsekwencjami zepsucia komputera trochę wcześniej poprzez stosowanie odpowiedniej profilaktyki. Każdy użytkownik powinien sobie uzmysłowić, że najważniejsze jest posiadanie sprzętu przynajmniej w dwóch egzemplarzach. Należy tez cyklicznie zgrywać dane na dyski zewnętrze, aby przypadkiem nie narazić się na ich utratę. Zdarza się to niestety całkiem często. Oczywiście ludzie o tym zapominają, a później podczas awarii nie mogą sobie wybaczyć własnej głupoty, ale prawda jest taka, że obsługa komputera osobistego nieodłącznie wiąże się właśnie z takimi czynnościami, które obowiązkowo trzeba wykonywać. Warto także od czasu do czasu przeczytać specjalistyczny artykuł o zachowaniu sprzętu w bezpieczeństwie przez wiele lat. Da się to zrobić i oczywiście jak zwykle nie można wydawać pieniędzy wyłącznie na tanie podzespoły. Im lepszy masz komputer, tym większa szansa, że długi ci posłuży bez szwanku. Nie żałuj pieniędzy, bo one są niczym w porównaniu do stresu, którego doznasz podczas awarii.

Z punktu widzenia badań naukowych znacznie bardziej interesujący od pomiaru wydaje się problem gromadzenia danych empirycznych, ich ana­lizy statystycznej oraz zapisu. Żadne inne urządzenie techniczne nie jest tak predystynowane do magazynowania wyników badań jak komputer. Owa przydatność bierze się ze szczególnej cechy komputera – to jest zdolności do przechowywania i przetwarzania znacznej liczby danych tekstowych, graficznych, a w ostatnich latach (w związku z jakościowym podwyższa­niem standardów multimedialnych) – także dźwięku i ruchomego obrazu.Istnieje liczne, mniej lub bardziej zaawansowane jakościowo oprogra­mowanie, umożliwiające obróbkę statystyczną danych liczbowych. Nale­ży do nich np. „Statistica” – kompletny pakiet do analizy danych, zawie­rający olbrzymi zestaw procedur statystycznych,’« tabel i setki wykresów, włącznie z narzędziami do tworzenia nowych.