//////

Archive for Lipiec, 2016

Konotacyjny zakres nazwy „podmiotowość jest tym samym dość nieostry i szeroki.”Pedagogiczne ujęcia podmiotowości zdają się zmierzać w dwu kierun­kach. W myśl pierwszej koncepcji – jest ona wartością immanentną i jako taka nie wymaga dalszego uzasadniania. Efektem przyjęcia tej drogi rozu­mowania jest konstatacja faktu, że tradycyjna szkoła uprzedmiatawia ucznia i wysuwanie radykalnych postulatów jej przeobrażenia lub wręcz deskola- ryzacji. Z drugiej strony – interpretacja podmiotowości, jako podstawowego warunku uczenia się, prowadzi do odmiennych stanowisk, które określić by można mianem deterministycznego, sprawczego i empiryczno-racjo- nalnego. Stopień akceptacji poziomu środowiskowego bądź osobniczego warunkowania uczenia się wyznacza granice obu pierwszych orientacji.

Trzecia koncepcja zakłada, że podmiotowość poddaje się badaniu empi­rycznemu, jako rezultat rzeczywistych, wewnętrznych zmian rozwojowych, dokonujących się w procesie uczenia się. Podmiotowość jest przeto wa­runkiem uczenia się, a równocześnie „staje się” jako wynik środowisko­wo determinowanego procesu wychowania.”Podmiotowe zorientowanie dydaktyki ogólnej wspiera myśl filozoficzna, psychologiczna i socjologiczna.Zdaniem P. Sztompki: „Pojęcie podmiotowości odgrywa znaczącą rolę w filozofii. W antropologii filozoficznej oznacza, jak się wydaje przeci­wieństwo reifikacji, uprzedmiotowienia jednostki i podjęte zostaje przez te kierunki, które akcentują wolność, kreatywność, dezalienację człowieka.

W epistemologii oznacza odrzucenie mechanistycznej teorii odbicia i pod­kreślenie czynnej roli poznającego rozumu. W historiozofii oznacza sprze­ciw wobec fatalizmu i determinizmu czy prowidencjalizmu, na rzecz perspektywy aktywistycznej i posibilistycznej.”Socjologiczne rozumienie podmiotowości wiąże się z kontekstem opo­zycji „działanie – struktura”. Owa relacja poddaje się empirycznemu uję­ciu, jako współzależność dwu oddzielnych dziedzin zmiennych. P. Sztomp- ka sądzi, że takie podejście umożliwia dostrzeganie rodzajów czy stopni podmiotowości i prowadzenie nad nią badań przyczynowo-skutkowych.Możliwość poznania uwarunkowań sprzyjających podmiotowości lub ją osłabiających podkreśla także psychologia i to niezależnie od orienta­cji, ujmujących ją jako „potencjał rozwojowy człowieka” lub „szczególną formę ustosunkowania się do siebie i świata w danej sytuacji”.